2-3 ετών

Το κάθε παιδί είναι μοναδικό για αυτό και τα παιδιά αναπτύσσονται με διαφορετικό ρυθμό. Είναι φυσιολογικό και αναμενόμενο κάποιοι τομείς να είναι πιο αναπτυγμένοι και κάποιοι λιγότερο. Ωστόσο , εάν παρατηρείται καθυστέρηση σε πολλούς τομείς, τότε συνιστάται αξιολόγηση από θεραπευτή ή αναπτυξιολόγο.

1. Αδρή Κινητικότητα

• Περπατά κανονικά και τρέχει χωρίς βοήθεια
• Πηδά με τα δύο πόδια μαζί από χαμηλό ύψος
• Ανεβαίνει σκάλες με βοήθεια ή εναλλάσσοντας τα πόδια
• Ανεβαίνει και κατεβαίνει σκάλες κρατώντας τις στηρίξεις
• Κάνει βασικές γυμναστικές κινήσεις (π.χ. χορός)

2. Λεπτή Κινητικότητα

• Κρατά αντικείμενα με καλύτερο έλεγχο (π.χ. μολύβι, μαρκαδόρος)
• Ζωγραφίζει απλά σχήματα (γραμμές, κύκλους)
• Συσσωρεύει τουβλάκια ή μικρά αντικείμενα (3-6 κομμάτια)
• Τρώει με κουτάλι ή πιρούνι με μικρή βοήθεια
• Ανοίγει και κλείνει απλές συσκευασίες ή κουτιά
• Ντύνεται και γδύνεται με μικρή βοήθεια

3. Γλωσσική Ανάπτυξη

• Χρησιμοποιεί 2-3 λέξεις για να σχηματίσει προτάσεις
• Κατανοεί και ακολουθεί απλές εντολές
• Χρησιμοποιεί τουλάχιστον 50 λέξεις
• Μιμείται ήχους ζώων και αντικειμένων
• Χρησιμοποιεί αντωνυμίες (π.χ. “εγώ”, “εσύ”)
• Λέει το όνομά του ή τον τίτλο του

4. Γνωστική Ανάπτυξη

• Κατανοεί και εκτελεί απλές εντολές
• Αναγνωρίζει και δείχνει ενδιαφέρον για αντικείμενα καθημερινής χρήσης
• Βρίσκει και δείχνει αντικείμενα όταν του ζητηθεί
• Κατανοεί την έννοια του χρόνου (π.χ. “τώρα”, “αύριο”)
• Ενδιαφέρεται για απλά βιβλία και κοιτάζει τις εικόνες

5. Κοινωνική & Συναισθηματική Ανάπτυξη

• Παίζει με άλλα παιδιά, ακόμα και αν δεν επικοινωνεί πλήρως
• Αντιλαμβάνεται και εκφράζει βασικά συναισθήματα (χαρά, θυμός, λύπη)
• Δείχνει ενδιαφέρον για το παιχνίδι με άλλα παιδιά
• Μιμείται τις δραστηριότητες των ενηλίκων στο παιχνίδι
• Αρχίζει να ζητά και να δίνει αντικείμενα (π.χ. να μοιράζεται παιχνίδια)
• Δείχνει προτίμηση ή φόβο για συγκεκριμένα άτομα ή καταστάσεις

4-6 ετών

1. Αδρή Κινητικότητα

• Πηδά με τα δύο πόδια μαζί και προς τα εμπρός
• Σκαρφαλώνει εύκολα σε παιδικές χαρές και δομές
• Ισορροπεί στο ένα πόδι για 8-10 δευτερόλεπτα
• Κάνει κουτσό (hopscotch) με εναλλαγή ποδιών
• Πετάει και πιάνει μπάλα με σωστό συντονισμό
• Χορεύει με ρυθμό σύμφωνα με μουσική
• Ξεκινά να κάνει γυμναστικές κινήσεις (π.χ. κάμψεις)

2. Λεπτή Κινητικότητα

• Γράφει το όνομά του με αναγνωρίσιμες γραμματοσειρές
• Αντιγράφει βασικά γράμματα, αριθμούς και σχήματα (τετράγωνο, σταυρό, κλπ.)
• Κόβει με ψαλίδι σε καμπύλες και πιο σύνθετες γραμμές
• Χρησιμοποιεί με ακρίβεια ψαλίδι και μπορεί να κόψει γύρω από σχήματα
• Δένει και λύνει τα κορδόνια του (μερικά παιδιά)
• Ζωγραφίζει σκηνές με ανθρώπους και αντικείμενα

3. Γλωσσική Ανάπτυξη

• Δημιουργεί προτάσεις 6+ λέξεων με σωστή γραμματική
• Αφηγείται ιστορίες με αρχή, μέση και τέλος
• Κατανοεί και χρησιμοποιεί σωστά χρόνους (παρόν, παρελθόν, μέλλον)
• Απαντά σε ερωτήσεις “γιατί” και “πώς”
• Χρησιμοποιεί φαντασία στη γλώσσα για να εκφραστεί (π.χ. «θα ήμουν σούπερ ήρωας αν…»)
• Έχει πλούσιο λεξιλόγιο (2.000+ λέξεις) και γίνεται πλήρως κατανοητό από αγνώστους

4. Γνωστική Ανάπτυξη

• Μετράει έως το 20 ή περισσότερο
• Αναγνωρίζει όλα τα βασικά χρώματα, σχήματα και αριθμούς
• Αναγνωρίζει και γράφει μερικά γράμματα (π.χ. A, O, E)
• Λύνει απλά μαθηματικά προβλήματα (π.χ. 2+1, 3-1)
• Κατανοεί και χρησιμοποιεί έννοιες χρόνου (πρωί, απόγευμα, αύριο, χθες)
• Αναγνωρίζει μοτίβα και συνεχίζει τα μοτίβα που του δίνονται
• Δείχνει ενδιαφέρον για την ανάγνωση (βασικά κείμενα) και τη γραφή

5. Κοινωνική & Συναισθηματική Ανάπτυξη

• Παίζει συνεργατικά με άλλα παιδιά (κοινός στόχος, ρόλοι)
• Ακολουθεί απλούς κανόνες παιχνιδιού (π.χ. κρυφτό, επιτραπέζια)
• Δημιουργεί σταθερές φιλίες και παίζει με τους φίλους του
• Εκφράζει τα συναισθήματά του με λόγια (π.χ. “είμαι θυμωμένος”, “μου αρέσει”)
• Δείχνει ενσυναίσθηση και ζητά συγγνώμη όταν είναι απαραίτητο
• Έχει αίσθηση δικαίου (“δεν είναι δίκαιο!”)
• Θέλει αναγνώριση και επιβράβευση από τους ενήλικες
• Δείχνει αυτοπεποίθηση και ανεξαρτησία σε πολλές δραστηριότητες

7-8 ετών

1. Αδρή Κινητικότητα

• Τρέχει με καλή ισορροπία και ταχύτητα
• Ανεβαίνει και κατεβαίνει σκάλες με ευχέρεια, εναλλάσσοντας τα πόδια
• Κάνει δραστηριότητες όπως ποδόσφαιρο, μπάσκετ ή άλλες αθλητικές δραστηριότητες με βελτιωμένο συντονισμό
• Χρησιμοποιεί ποδήλατο με ή χωρίς βοηθητικές ρόδες (ανάλογα με την ανάπτυξη του παιδιού)
• Κάνει αλματάκια, περιστροφές και κουνιέται με μεγαλύτερη αυτονομία

2. Λεπτή Κινητικότητα

• Γράφει με μεγαλύτερη ευχέρεια, χρησιμοποιώντας σωστή στάση και τη γραφή είναι πιο καθαρή
• Αντιγράφει πιο περίπλοκα σχήματα και γράμματα
• Χρησιμοποιεί εργαλεία και υλικά (π.χ. ψαλίδι, κόλλα) με καλύτερο έλεγχο
• Συναρμολογεί παζλ ή παιχνίδια που απαιτούν λεπτό συντονισμό (π.χ. τουβλάκια LEGO)
• Δένει και λύνει τα κορδόνια του
• Χρησιμοποιεί με άνεση μαχαίρι και πιρούνι για να κόψει και να φάει

3. Γλωσσική Ανάπτυξη

• Χρησιμοποιεί σύνθετες προτάσεις με 5+ λέξεις
• Αφηγείται ιστορίες με αρχή, μέση και τέλος
• Χρησιμοποιεί σωστά τα ρήματα, τα επίθετα και τις αντωνυμίες σε προτάσεις
• Κατανοεί και χρησιμοποιεί σωστά χρονικούς χρόνους (παρελθόν, παρόν, μέλλον)
• Έχει πλούσιο λεξιλόγιο και χρησιμοποιεί λέξεις που αντανακλούν την εμπειρία του
• Αναγνωρίζει και διαβάζει λέξεις σε επίπεδο λέξεων και προτάσεων (πρώτα βιβλία)

4. Γνωστική Ανάπτυξη

• Κατανοεί αφηρημένες έννοιες, όπως το “πριν”, “μετά”, “αργά”, “γρήγορα”
• Διακρίνει τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των αντικειμένων (μέγεθος, σχήμα, χρώμα, κλπ.)
• Λύνει απλά μαθηματικά προβλήματα (π.χ. προσθήκη και αφαίρεση αριθμών κάτω από το 100)
• Αρχίζει να αναγνωρίζει βασικές έννοιες γεωμετρίας (π.χ. τετράγωνο, κύκλος, τρίγωνο)
• Μπορεί να κατανοεί την αξία του χρήματος και την έννοια των συναλλαγών
• Αρχίζει να διαβάζει και να κατανοεί απλά κείμενα με τη βοήθεια

5. Κοινωνική & Συναισθηματική Ανάπτυξη

• Δημιουργεί και διατηρεί σταθερές φιλίες με άλλους συνομηλίκους
• Δείχνει κατανόηση για τα συναισθήματα των άλλων και δείχνει ενσυναίσθηση
• Ακολουθεί και εφαρμόζει κοινωνικούς κανόνες και όρια (π.χ. περιμένει τη σειρά του στο παιχνίδι)
• Κατανοεί την έννοια της συνεργασίας και της ομαδικής δουλειάς (π.χ. στην τάξη ή σε αθλήματα)
• Ελέγχει καλύτερα τα συναισθήματά του και ξεπερνά πιο εύκολα τις συγκρούσεις
• Εκφράζει τα συναισθήματα του με λόγια και κατανοεί την έννοια του “δικαίου”

6. Αυτονομία και Υπευθυνότητα

• Εκτελεί καθημερινές δραστηριότητες (π.χ. ντύνεται, βουρτσίζει τα δόντια του) χωρίς βοήθεια
• Παίρνει ευθύνες για απλά καθήκοντα (π.χ. βοηθά στο σπίτι με δουλειές, φροντίζει τα προσωπικά του πράγματα)
• Αρχίζει να οργανώνει τις σχολικές και προσωπικές του υποχρεώσεις
• Αισθάνεται υπερήφανο για την επιτυχία του και δείχνει την ανάγκη για αναγνώριση

9+ ετών

1. Αδρή Κινητικότητα

• Τρέχει με αυξημένη ταχύτητα και μπορεί να συμμετέχει σε αθλητικά παιχνίδια (π.χ. ποδόσφαιρο, μπάσκετ)
• Ανεβαίνει και κατεβαίνει σκάλες με πλήρη ευχέρεια και χωρίς προβλήματα
• Μπορεί να κάνει πολύπλοκες αθλητικές δραστηριότητες όπως ποδηλασία χωρίς βοηθητικές ρόδες ή κολύμπι
• Κάνει αλματάκια με ακρίβεια και μπορεί να συμμετέχει σε πιο απαιτητικές ασκήσεις (π.χ. γυμναστική, χορός)
• Χρησιμοποιεί εξοπλισμό για αθλήματα ή άλλες δραστηριότητες με καλό συντονισμό και ισχυρή αντοχή (π.χ. τένις, μπάσκετ)

2. Λεπτή Κινητικότητα

• Η γραφή του είναι πιο καθαρή και οργανωμένη, με μικρές βελτιώσεις στη σύνταξη και την καλλιγραφία
• Διαβάζει με μεγαλύτερη ταχύτητα και κατανόηση κειμένων μεγαλύτερης δυσκολίας
• Συναρμολογεί πολύπλοκα παζλ ή κατασκευές που απαιτούν υψηλότερη συγκέντρωση και δεξιότητες
• Μπορεί να χρησιμοποιεί το κομπιούτερ ή άλλες συσκευές με ευχέρεια (π.χ. πληκτρολόγιο, ποντίκι)
• Χρησιμοποιεί εργαλεία ακριβείας, όπως ψαλίδι, ραπτική, κοπτικά εργαλεία για τέχνες και χειροτεχνίες
• Αρχίζει να αναγνωρίζει τα περισσότερα εργαλεία που χρησιμοποιούνται για καθημερινές ή σχολικές δραστηριότητες

3. Γλωσσική Ανάπτυξη

• Χρησιμοποιεί πλήρεις και πολύπλοκες προτάσεις, και μπορεί να συμμετέχει σε συζητήσεις
• Ενσωματώνει νέες λέξεις και έννοιες στη γλώσσα του (π.χ. επιστημονική, τεχνική ορολογία)
• Αφηγείται ιστορίες ή περιγραφές με ενδιαφέρον, χρησιμοποιώντας σωστά τη σύνταξη και τις μεταφορές
• Αρχίζει να κατανοεί τις έννοιες του λόγου όπως οι υπαινιγμοί, οι λέξεις με πολλαπλά νοήματα ή οι γλωσσικές παγίδες (π.χ. λογοπαίγνια)
• Διαβάζει και κατανοεί κείμενα μεγαλύτερης έκτασης και δύναται να εξηγήσει την ουσία του κειμένου
• Μπορεί να γράψει πλήρη δοκίμια ή εκθέσεις πάνω σε θέματα που γνωρίζει ή τον ενδιαφέρουν

4. Γνωστική Ανάπτυξη

• Εξετάζει τα θέματα από διαφορετικές οπτικές γωνίες και μπορεί να κάνει συνδέσεις μεταξύ διαφορετικών εννοιών
• Αναγνωρίζει την έννοια της αιτίου-αιτιατής σχέσης και χρησιμοποιεί αυτή τη λογική για να επιλύσει προβλήματα
• Κατανοεί και λύνει μαθηματικά προβλήματα με πολλαπλές παραμέτρους, όπως πρόσθεση, αφαίρεση, πολλαπλασιασμός και διαίρεση
• Εξετάζει και κατανοεί την έννοια των μετρήσεων, των γεωμετρικών σχημάτων και των επιπέδων των αριθμών
• Αρχίζει να κατανοεί πιο αφηρημένες έννοιες στις επιστήμες και άλλες γνωστικές περιοχές (π.χ. διαστήματα, χρόνος, ενέργεια)
• Είναι σε θέση να εκτελεί εργασίες που απαιτούν συγκέντρωση για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (π.χ. ολοκλήρωση ενός έργου)

5. Κοινωνική & Συναισθηματική Ανάπτυξη

• Κατανοεί πλήρως την έννοια των σχέσεων και της συνεργασίας, και συμμετέχει σε ομαδικές δραστηριότητες
• Διαχειρίζεται τις συγκρούσεις με λιγότερη βοήθεια, χρησιμοποιώντας ήπιες στρατηγικές και διαπραγμάτευση
• Εκφράζει τα συναισθήματά του πιο ανοιχτά και αναγνωρίζει τα συναισθήματα των άλλων (π.χ. ενσυναίσθηση)
• Αρχίζει να αναγνωρίζει και να κατανοεί κοινωνικούς κανόνες και ηθικές αρχές (π.χ. δικαιοσύνη, υπευθυνότητα)
• Δείχνει ενδιαφέρον για τα κοινωνικά ζητήματα και μπορεί να συμμετέχει σε συζητήσεις σχετικά με τον κόσμο γύρω του
• Αρχίζει να αναπτύσσει περισσότερη αυτοεκτίμηση και να κατανοεί τη σημασία της προσωπικής επιτυχίας και αποτυχίας

6. Αυτονομία και Υπευθυνότητα

• Εκτελεί καθημερινές δραστηριότητες με ελάχιστη βοήθεια και διαχειρίζεται τις υποχρεώσεις του (π.χ. σχολικές εργασίες, καθήκοντα στο σπίτι)
• Δείχνει υπευθυνότητα στο σχολείο, εκπληρώνοντας τα καθήκοντά του χωρίς υπενθυμίσεις
• Προγραμματίζει τον χρόνο του για σχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες (π.χ. οργανώνει τη μελέτη του)
• Κατανοεί την έννοια της δουλειάς και της αναγνώρισης και μπορεί να εργάζεται με στόχο να πετύχει ένα προσωπικό στόχο
• Έχει επίγνωση των συνεπειών των πράξεών του και είναι σε θέση να αναλάβει την ευθύνη για τις αποφάσεις του
• Διαχειρίζεται προσωπικές σχέσεις με ευαισθησία και ωριμότητα (π.χ. φιλία, ομαδική εργασία)