Εργοθεραπεία

Εργοθεραπεία είναι η επιστήμη που ασχολείται με την προώθηση της υγείας και της ευημερίας μέσω της εμπλοκής στο έργο (WFOT, 2010). Η Παιδιατρική Εργοθεραπεία, συγκεκριμένα, απευθύνεται σε παιδιά από τη βρεφική έως και τη σχολική ηλικία, στηρίζεται στην παιδοκεντρική σχέση και είναι πάντα στραμμένη προς τις προσδοκίες των ρόλων της ζωής του παιδιού (πχ μαθητής, φίλος, αδελφός, τέκνο μίας οικογένειας).

Η εργοθεραπευτική παρέμβαση πραγματοποιείται από εργοθεραπευτή/τρια, ο/η οποίος/α αρχικά μελετά προσεκτικά το ιατρικό και αναπτυξιακό ιστορικό του παιδιού, καθώς επίσης και τις πληροφορίες που συλλέγει από τους γονείς για το αισθητηριακό του προφίλ και το επίπεδο αυτονομίας του. Έπειτα, αξιολογεί το επίπεδο διέγερσης του παιδιού, δηλαδή τον τρόπο που προσλαμβάνει και επεξεργάζεται τις αισθητηριακές πληροφορίες του εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος («αισθητηριακή ολοκλήρωση») και κατ’επέκταση το επίπεδο λειτουργικότητάς του σε όλους τους τομείς έργου. Πιο συγκεκριμένα, αξιολογεί το αναπτυξιακό επίπεδο του παιδιού όσον αφορά την αδρή και τη λεπτή κινητικότητα, τις αντιληπτικογνωστικές δεξιότητες, το παιχνίδι, τις ψυχοκοινωνικές δεξιότητες και πώς όλα τα παραπάνω μπορεί να επηρεάζουν την επίδοσή του στην αυτοεξυπηρέτηση, την κοινωνική συνδιαλλαγή και τη μαθησιακή επίδοση. Στη συνέχεια, εάν αυτό κριθεί αναγκαίο, σχεδιάζει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης, βασισμένο στις αρχές της μεθόδου της αισθητηριακής ολοκλήρωσης και σε άλλες σύγχρονες και αποτελεσματικές μεθόδους παρέμβασης (πχ Μοντέλο Ανθρώπινου Έργου, Καναδικό Μοντέλο της Εκτέλεσης Έργου, Εμβιομηχανικό πλαίσιο αναφοράς κ.ά.) σύμφωνα με τις ανάγκες κάθε παιδιού. Το θεραπευτικό πρόγραμμα παρέμβασης εστιάζει στις δυνατότητες και στα ενδιαφέροντα του ίδιου του παιδιού του και δίνει έμφαση στο χτίσιμο της θεραπευτικής σχέσης, έχοντας ως σκοπό την ενίσχυση των δεξιοτήτων, στις οποίες υπολείπεται και εν τέλει την επίτευξη του μέγιστου δυνατού επιπέδου λειτουργικότητας για το ίδιο.

Οι δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζει ένα παιδί ή ένας έφηβος, που εντάσσεται σε πρόγραμμα εργοθεραπευτικής παρέμβασης μπορεί να αφορούν διαγνωστικές κατηγορίες όπως είναι η Διαταραχή της Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ), οι Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές (ΔΑΔ), η Νοητική Υστέρηση (ΝΥ), , η ψυχοκινητική καθυστέρηση, η αναπτυξιακή καθυστέρηση, η διαταραχή αισθητηριακής επεξεργασίας, η σωματοδυσπραξία – διαταραχή αμφίπλευρης οργάνωσης, οι γενετικές ανωμαλίες – σύνδρομα, η επιλεκτική σίτιση και οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες (δυσλεξία, δυσγραφία, δυσαναγνωσία, δυσαριθμησία, δυσορθογραφία).

Χρήσιμες ερωτήσεις

Πότε ένα παιδί χρειάζεται να ενταχθεί σε εργοθεραπεία;
• Όταν εμφανίζει αποκλίσεις ως προς την αισθητηριακή επεξεργασία και αυτορρύθμιση (πχ άρνηση να κόψει τα νύχια/να κουρευτεί, απόσυρση ή αναστάτωση σε έντονους ήχους, μειωμένη αίσθηση του κινδύνου).
• Όταν δυσκολεύεται στον έλεγχο κινητικότητας και παρόρμησης (υπερκινητικότητα/άσκοπη κινητικότητα ή παθητικότητα/μειωμένη κινητικότητα).
• Όταν δυσκολεύεται στη συγκέντρωση (αποστολή-διατήρηση-επιμερισμός προσοχής).
• Όταν εμφανίζει κινητική αδεξιότητα ή ανωριμότητα ως προς την αδρή κινητικότητα (πχ συχνές πτώσεις και ατυχήματα, δυσκολία στο ανεβοκατέβασμα σκάλας, αποφυγή συμμετοχής σε αθλήματα ή ομαδικά παιχνίδια).
• Όταν εμφανίζει κινητική αδεξιότητα ή ανωριμότητα ως προς τη λεπτή κινητικότητα (πχ ανώριμη λαβή μολυβιού, δυσκολία χρήσης ψαλιδιού, δυσκολία χρήσης κουμπωμάτων στα ρούχα).
• Όταν εμφανίζει γραφοκινητική ανωριμότητα (πχ δυσανάγνωστο γραπτό, γρήγορη κόπωση κατά τη γραφή, καθρεπτική γραφή – όπως 3/ε).
• Όταν δυσκολεύεται στη μάθηση (κατάκτηση νέων γνώσεων και γενίκευση).
• Όταν δυσκολεύεται στη μνήμη.
• Όταν δυσκολεύεται στην οπτική αντίληψη (πχ δυσκολία αντιγραφής από τον πίνακα, δυσκολίες στην ανάγνωση, δυσκολία να βρει ένα αντικείμενο που ψάχνει στον χώρο).
• Όταν δυσκολεύεται στο χωροχρονικό προσανατολισμό (πχ δυσκολία στην αντίληψη εννοιών «δεξιά/αριστερά», «πριν/μετά»).
• Όταν δυσκολεύεται στην αυτοεξυπηρέτηση (δυσκολία στη διακοπή της πάνας, μη ανεξάρτητη σίτιση και ένδυση, δυσκολία στο σκούπισμα μετά τη χρήση τουαλέτας).
• Όταν έχει περιορισμένη γκάμα ενδιαφερόντων και προτιμήσεις παιχνιδιού.
• Όταν έχει περιορισμένες ιδέες παιχνιδιού.
• Όταν δυσκολεύεται στην οργάνωση και διαχείριση του χώρου και του χρόνου.
• Όταν εμφανίζει χαμηλή ευελιξία και προσαρμοστικότητα.
• Όταν δυσκολεύεται στη βιολογική ρύθμιση και στη διατήρηση ρουτινών (πχ σταθερά ωράρια ύπνου και φαγητού).
• Όταν δυσκολεύεται στη συναισθηματική αυτορρύθμιση.
• Όταν δυσκολεύεται στην κοινωνική συνδιαλλαγή.